Trang nhà Tam Giáo Đồng Nguyên

VỌNG TƯỞNG VI TẾ RẤT KHÓ TRỪ

        Vọng tưởng có hai phần: thô và tế. Vọng tưởng thô ai cũng biết, bởi hành tướng nó rất rơ ràng. C̣n vọng tưởng vi tế, người tu già dặn cũng phải e ngại.

        Người mới tu, chỉ có thể nhận biết được các vọng tưởng thô, khó ḷng phát hiện được các vọng tưởng vi tế. Ví như một ao nước đục, khi bọt nổi lên mặt ao ta mới nhận thấy. C̣n phần bọt nhỏ nhẹ từ dưới đáy ao, muốn thấy rơ nó, cần phải có một ao nước thật trong. Người tu hành lâu (thiền định hay các pháp môn khác), đến tŕnh độ nước tâm trong lặng mới thấy biết được vọng tưởng vi tế.

        Bạch Thánh pháp sư, một buổi sáng từ nơi giường bước lại ghế ngồi, trong khoảng chừng ba giây đồng hồ, đă phát giác trong tâm ḿnh nổi lên đến vài mươi vọng niệm sai biệt. Chừng ấy ngài mới chứng minh được lời nói trong kinh: "Một niệm có chín mươi sát na, một sát na có chín trăm sanh diệt." Đây là vọng tưởng thuộc loại vi tế.

        Quang Huệ và Giới Diễn là hai vị thiền sư đều ngộ Đạo. Một hôm trong khi đồng ngồi thiền, nơi tiềm thức của ngài Giới Diễn thoạt nổi lên một niệm sắc ái, ngài liền diệt trừ; song bên kia Quang Huệ thiền sư đă hay biết. Sau khi xuất định, ngài Quang Huệ làm bài kệ có ư trêu cợt ngài Giới Diễn. Giới Diễn thiền sư buồn thẹn, liền thâu thần nhập diệt.

        Ngài Quang Huệ hối hận, gọi đệ tử đến phó chúc rằng: "Bạn ta trong khi thiền định có một niệm sắc ái, sau tất lụy về sắc; v́ phiền ta mà thị tịch, sau sẽ phá hoại Tăng bảo. Lỗi ấy một phần do ở nơi ta, nếu ta không theo hóa độ, tất sẽ mang lấy hậu quả!"

        Dặn ḍ xong, ngài cũng viên tịch theo luôn. Sau, Quang Huệ chuyển thân làm thiền sư Phật Ấn; Giới Diễn chuyển kiếp làm Tô Đông Pha. Đông Pha do kiếp trước có tu nên làm quan to trong triều, thông minh trí tuệ mà cũng đa tài đa t́nh. Ông có đến bảy người thiếp, và thường đem sự thông minh bác lăm của ḿnh mà vấn nạn các vị thiền sư. Về sau Tô Đông Pha bị ngài Phật Ấn chiết phục, ông mới quay lại đường tu.

        Cho nên vọng tưởng vi tế, người tu lâu cũng phải e ngại là thế. Tiên đức có câu:

Công phu không thiếu cũng không dư,

Muôn kiếp tham si chữa dễ trừ!

        Vậy người tu khi có chút cảnh giới tốt chớ vội khoe khoang tự đắc, phải nh́n gương ngài Giới Diễn; và cũng đừng vội tự thị chê bai kẻ khác, mà phải xem gương Quang Huệ thiền sư.

 

(Cùng một đề tài: Mụt ghẻ mặt người)